تب خونریزی‌دهندهٔ کریمه-کنگو

یک بیماری حاد تب دار و خونریزی دهنده‌است که ازطریق گزش کنه ویا تماس با خون یا ترشحات یا لاشه دام و انسان آلوده منتقل می‌شود. CCHF در انسان بیماری شدیدی همراه با مرگ و میر حدود ۳۰ ٪ ایجاد می‌کند و شیوع بیمارستانی آن نیز بسیار بالا می‌باشد.

 همه‌گیرشناسی (اپیدمیولوژی)

ویروس CCHF به وسیله کنه هیالوما منتقل می‌شود. مخزن ویروس در طبیعت اصولا کنه‌ها می‌باشد و گاو، گوسفند، بز وخرگوش نیز به عنوان مخزن مطرح می‌باشند. این ویروس از طریق تماس مستقیم با خون یا ترشحات بیمار، لاشه حیوان آلوده (انتقال به قصابها و سلاخها) سبب ایجاد همه‌گیری‌های ناگهانی می‌گردد. بیماری در فصول گرم سال از اواخر فروردین تا اواخر شهریور (زمان رشد و تکثیر کنه‌ها) شیوع پیدا می‌کند. مواردی در بین اعضای خانواده بیمار و پرسنل پزشکی بعد از آلودگی با خون یا ترشحات بیمار رخ داده‌است. پرندگان به بیماری مقاومند (غیر از شترمرغ) لیکن می‌توانند با پخش کنه‌های آلوده باعث اپیدمی گردند. بیماری در حیوانات بدون علامت می‌باشد.

دوره کمون بیماری

به طور متوسط چهار روز و حداکثر دوازده روز می‌باشد. معمولاً تا روز چهارم علائم غیر خونریزی مانند تب، سردرد، احساس سرما، خستگی درد عضلانی، پرخونی صورت، پرخونی ملتحمه و چشم، استفراغ و دردهای بالای معده می‌باشد. علائم خونریزی از روز چهارم شروع می‌شود که به صورت پتشی در مخاط دهان و پوست، خونریزی از لثه‌ها، بینی، معده، روده ورحم و زیر پوست ناحیه ساق پا و دستها ظاهر می‌شود. مرگ بیمار ناشی از شوک، کم خونی خونریزی شدید ریوی، عفونت منتشر و اختلال انعقادی داخل عروقی پیش رونده‌است.

عامل بیماری

عامل بيماري ویروس است. این ویروس دارای پوشش پروتئینی (Envelop) است . مقاومت ویروس در برابر حرارت کم است و در دمای 56˚C به مدت ۳۰ دقیقه از بین می‌رود. بنابراین پختن گوشت و یا پاستوریزه کردن شیر باعث از بین رفتن ویروس می‌شود، ضمنا ویروس می‌تواند در خون به مدت ۱۰ روز در دمای 40˚C مقاومت کند. ویروس در محیط اسیدی مثلا اسید استیک دو درصد (و یا محیط اسیدی ایجادشده پس از جمود نعشی) از بین می‌رود و همچنین در برابر هیپوکلریت سدیم یک درصد (Hypochlorite) و محلول دو درصد Glutaraldehyde و یا ضدعفونی کننده‌های فنولیک Phenolic 5 تا سه درصد، حساس است.

مورد مشکوک: شروع ناگهانی تب، سردرد، درد عضلانی و خونریزی به همراه یک یافته اپیدمیولوژیک در دو هفته قبل از شروع علائم (تماس با دام یا ذبح دام، تماس با خون و ترشحات لاشه دام، گزش کنه یا دستکاری کنه، تماس با بیمار مشکوک به CCHF و مسافرت به یک منطقه روستایی)

 پس این بیماری چه علایمی دارد؟
در انسان علایمی شبیه سرماخوردگی نظیر تب و لرز، سردرد، دردهای عضلانی، مفصلی، شکمی حالت تهوع، استفراغ و گلودرد بروز می کند و بعد از چند روز خونریزی از معده، دهان، بینی، لثه و زخم مشاهده می شود. وجود خون در مدفوع، بروز حالت خون مردگی وسیع و خونریزی های جلدی و مخاطی روی تنه، دستها و پاها از جمله علایم دیگر این بیماری است. به طور معمول پس از 10 روز بتدریج با کمرنگ شدن ضایعات پوستی علایم بیماری برطرف شده و بیمار بهبود می یابد. این علایم در انسان طی چهار مرحله کمون، پیش از خونریزی، خونریزی و نقاهت مشاهده خواهد شد.

صابون و مایعات یا مواد شستشو دهنده با اینکه ویروس از بین نمی‌برند ولی تا حدی ویروس را غیر فعال می‌کنند. با توجه به اینکه اسیدوزی که پس از چند ساعت از ذبح دام در جسد حیوان پیدا می‌شود. موجب از بین رفتن ویروس می‌شود در کشتارگاههای صنعتی لاشه دام به مدت ۲۴ ساعت در فضای ۴ درجه سانتی گراد نگهداری می‌شود تا ویروس از بین برود. فریز کردن گوشت در منزل در دمای منفی ۱ تا منفی ۴ درجه سانتی گراد نیز ویروس را از بین می‌برد.

درمان تب خونریزی دهنده کریمه کنگو چگونه است؟
اساس درمان مراقبت از بیمار، اصلاح آب و الکترولیت و در صورت لزوم جایگزینی خون و پلاکت می‌باشد.
ریباورین داروی ضد ویروسی مؤثری است که در موارد محتمل کاربرد دارد و به مقدار زیر استفاده می‌شود:
- ۳۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بیمار یکجا سپس
- ۱۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن بیمار هر ۶ ساعت برای ۴ روز، سپس
- ۵/۷ میلی‌گرم به ازای هرکیلوگرم وزن بدن بیمار هر ۸ ساعت برای ۶ روز.

توجه کنید که درمانهای اختصاصی توسط پزشک انجام می‌شود.

پیشگیری

بیمار مشکوک به CCHF باید ایزوله شود و با افراد خانواده و پرسنل بیمارستانی در تماس نباشد. کلیه وسایل بیمارستانی مانند ماسک، دستکش، روپوش، پیش بند، لوله‌های خون، سرنگهای استفاده شده و هر وسیله‌ای که با ترشحات بیمار درتماس بوده باید سوزانده شود.

- ذبح دامها در کشتارگاهها. سمپاشی جهت کاهش کنه‌ها

مصرف مواد ضد عفونی جهت گندزدایی توالت‌ها، محیط آلوده به خون و ترشحات بیمار

به دلیل اینکه متاسفانه دام بدون علامت است، باید از مصرف گوشت تازه خودداری شود و دام پس از ذبح تا ۲۴ ساعت در دمای 4-8قرار گیرد تا ویروس‌های آن کشته شوند و پس از آن مصرف شود.

- استفاده از وسایل ایمنی شامل: کلاه، عینک، ماسک، روپوش، پیش‌بند پلاستیکی، دستکش و چکمه در هنگام ذبح دام.

- حفاظت فردی جهت جلوگیری از گزش کنه شامل: استفاده از پیراهن آستین بلند، شلوار بلند، چکمه و دستکش در هنگام تماس با دام و تعویض لباس، چکمه و دستکش پس از تماس بادام و شستشوی آنها

- عدم جداسازی کنه با دست بدون دستکش از بدن دام.

- استفاده از وسایل ایمنی در هنگام تماس با موارد مشکوک تب خونریزی دهنده کریمه کنگو بخصوص اگر بیمار دچار خونریزی شده باشد. شامل: کلاه، عینک، ماسک، گان، پیش‌بند پلاستیکی، دستکش و چکمه یا روکفشی. همه افرادی که به اتاق بیمار رفت و آمد دارند شامل: پرستار، پزشک، خدمتکاران و ملاقات کنندگان باید از وسایل ایمنی استفاده نمایند.

در هنگامی که پرسنل مراقب بیمار در معرض تماس پوستی یا پوستی مخاطی با خون، مایعات بدن و یا فضولات بیمار قرار می‌گیرند بایستی فوراً سطح آلوده را با آب و صابون بشویندلازم به ذکر است که این بیماری واکسن ندارد.

راه انتقال تب خونریزی دهنده کریمه کنگو چگونه است؟
- تماس با دامهای آلوده.
- تماس با خون و ترشحات لاشه دام آلوده در زمان ذبح.
- گزش کنه یا دستکاری و له کردن آن .
- تماس با خون، ترشحات و نمونه‌های بافتی بیمار آلوده.
ضمناً : احتمال ابتلاء به بیماری در صورت مسافرت به یک منطقه روستایی حتی بدون سابقه تماس آشکار با حیوانات یا گزش کنه، وجود دارد..

رعایت احتیاطهای استاندارد :

ـ شستن دستها قبل و بعد از تماس با بیمار .

ـ استفاده از دستکش قبل از تماس با بیمار و تعویض دستکش جهت تماس با بیماران دیگر .

ـ پوشیدن دستکش قبل از تماس با خون و ترشحات بدن بیمار و جلوگیری از تماس غشاهای مخاطی و پوست آسیب دیده با خون و ترشحات بدن بیمار .

ـ استفاده از ماسک و محافظ چشم و پوشیدن گان حین انجام مراقبتهای پزشکی که احتمال پاشیدن خون و مایعات بدن وجود دارد .

ـ مراقب باشید هنگام استفاده از سرسوزن ، تیغ جراحی و سایر ابزارهای برنده آسیب نبینید .

ـ ضدعفونی وسایل دردمای 60 درجه سانتیگراد به مدت یک ساعت و یا استفاده از مواد ضدعفونی کننده جهت وسایل و اشیاء حساس به حرارت (توسط اتیلن اکسید) .

گروههای در معرض خطر :

همه افراد جامعه احتمال ابتلا به بیماری را دارند .

گروه پرخطر شامل : دامداران ، دامپزشکان ، کارمندان کشتارگاه و کارکنان بهداشتی درمانی ( پزشک ، پرستار ، بهیار و ... ) می باشند .

موارد مشکوک را بلافاصله بصورت تلفنی به مرکز بهداشت گزارش نمایید.

نوشته شده در دوشنبه 08 خرداد 1391ساعت 10:27 توسط irannurse| ارسال نظر(1)