پرستار پيشتاز خدمت در عرصه سلامت
پانسمانهای آماده دارای تنوع وسیعی هستند و توسط شرکتهای گوناگون ساخته میشوند. در صورتی که از این پانسمانها در جای مناسب خود برای درمان زخمها استفاده شود میتوان به نتایج درمانی بسیار خوبی دست یافت. بهطور کلی پانسمانها را میتوان به دو دستهی اساسی تقسیم کرد پانسمانهای سنتی یا کلاسیك - پانسمانهای جدید یا آماده.
ویژگیهای پانسمانهای آماده پانسمانهای مسدود کننده . پانسمانهای هیدروکولوئید (Hydrocolloid dressings): این پانسمانها عمدتاً از کربوکسی متیل سلولز تشکیل شدهاند که ممکن است ژلاتین و پکتین نیز به آن اضافه شده باشد. هیدروکولوئیدها را میتوان به اشکال ورقهای یا در انواع پخششونده بر سطح زخم یافت. در نوع ورقهای یک لایهی درونی هیدروکولوئیدی و یک ژلاتین بیرونی هیدروفیل که معمولاً از جنس پلییورتان است و نسبت به گاز، آب و باکتری نفوذناپذیر است وجود دارد. این پانسمانها به سطح پوست میچسبند و با قرار گرفتن بر روی زخم نوعی کنش متقابل میان مایعات زخم و مادهی هیدروکولوئیدی پانسمان ایجاد میشود که در نتیجهی آن نوعی مادهی زردرنگ ژلهای بر سطح زخم ایجاد میشود. این ماده در حقیقت محیط مرطوب مناسبی برای پاکسازی و ایجاد بافت جوانهای و اپیتلیال تازه است. مواد مرده و مایعات جذب مادهی هیدروکولوئیدی میشوند و مادهی ژلاتینی تشکیل شده بهمثابه حایلی میان سطح زخم و سطح پانسمان عمل میکند که از کنده شدن بافتهای ترمیمی تازه تشکیل شدهی سطح زخم به هنگام برداشتن پانسمان جلوگیری میکند. پانسمانهای هیدروکولوئیدی برای زخمهایی که دارای اگزودای خفیف تا متوسط هستند و برای سوختگیها و محلهای دهندهی پیوند پوستی مناسباند. استفاده از این پانسمانها در زخمهای عفونی و نکروتیک ممنوع است. این پانسمانها به هنگام استفاده باید کاملاً به سطح زخم و پوست اطراف بچسبند و چین برندارند و در حدود ۲۰ ثانیه با فشار ملایم در محل تثبیت شوند. گفته میشود که آنها را میتوان ۵ تا ۷ روز در محل نگه داشت و سپس تعویض کرد ولی این مدت با توجه به عوامل گوناگون میتواند بسیار متغیر باشد. علیرغم شفاف بودن این پانسمانها، نمیتوان زخم را دقیقاً از زیر آنها بررسی کرد. بههمین علت توصیه میشود که برحسب مورد و بهخصوص اگر زخم تمیز نباشد، هر ۴۸ ساعت یا حتی هر ۲۴ ساعت آنها را تعویض کنیم.
پانسمانهای کلاسیک که به پانسمانهای غیرجاذب (Nonabsorbant) نیز معروفاند، از مشتقات سلولز هستند و هدف از آنها ممانعت از ورود عفونتهای خارجی و تروما به زخم و همچنین جذب ترشحات و ایجاد احساس راحتی برای بیمار است. گاز استریل از خانوادهی این پانسمانهاست که معمولاً بعد از قرار دادن یک لایه آنتیبیوتیک یا مادهی ضدعفونی کننده روی زخم قرار داده میشود.
پانسمانهای جدیدتر دارای مزایایی هستند از جمله فراهم کردن محیط مرطوب برای ترمیم زخم که برخلاف تصورات قدیمی سبب تسریع در بهبود زخم میشود. محیط مرطوب فعالیت متابولیک سلولها را درون بافت بهبود میبخشد و امر تبادلات بین سلولی و فعالیت فاکتورهای رشد را که در محیط خشک متوقف میشود، ارتقا میدهد. پانسمانهای جدید علاوه بر آنکه کار پانسمانهای کلاسیک را انجام میدهند معمولاً محافظت بهتری نیز نسبت به تروما ایجاد میکنند و همچنین جلوی ورود باکتری اطراف را به درون زخم بهتر سد میکنند. این پانسمانها بهراحتی قابل استفاده و انعطافپذیرتر هستند.
بعضی از این پانسمانها خصوصیات با ارزش خاصی دارند مثلاً شفاف بودن در زخمهایی که خطر عفونت در آنها بالاست خیلی کمک کننده است و از تعویض مکرر که بیشتر بهمنظور دیدن زخم انجام میشود جلوگیری میکند. مسالهی دیگری که برای این نوع پانسمانها مزیت محسوب میشود عدم چسبندگی به زخم است که جلوی کنده شدن اپیتلیوم تازه تشکیل شده را میگیرد. چسبندگی به زخم با پانسمانهای هیدروژل و هیدروکولوئید به حداقل میرسد که بهعلت تولید مادهی ژلاتینی است که در حدفاصل پانسمان و سطوح زخم ایجاد میشود. مزیت دیگر قوام و شکل این پانسمانهاست که میتواند تنوع بسیاری داشته باشد. این پانسمانها بهصورت ورقههای نازک، بالشتکهای نرم، خمیری شکل یا کلاف مانند هستند که زخمهای حفرهای را پر میکنند یا ترشحات زخم را جذب میکنند. پانسمانهای جدید میتوانند خاصیت نفوذپذیری یا مسدود کنندگی متفاوتی نسبت به مایعات، هوا، میکروبها و… داشته باشند که برحسب مورد قابل استفاده هستند. برخی از این پانسمانها مانند کادکسومر آیوداین (Cadexomer iodine) و پانسمانهایی چون Actisorb که حاوی ذغال فعال و سیلور هستند خاصیت ضد میکروبی دارند که این خواص بهدنبال جذب اگزوداهای زخم تقویت میشود.
پانسمانهای مسدود کننده یا Occlusive شامل پوششهای فیلم، هیدروکولوئید و فوم هستند که مقادیر مناسبی از رطوبت را در زخم حفظ میکنند و در ضمن تبخیر مناسبی را از درون زخم امکانپذیر میسازند و به این ترتیب محیط مطلوبی برای ترمیم فراهم میکنند. پانسمانهای مسدود کننده اساساً حاوی پلیمرهای صناعی مانند پلیاتیلن هستند که نخستین نمونهی آنها پوششهای فیلم (Film dressings) بوده است. انواع هیدروکولوئید و فوم جزو نسلهای بعدی و پیچیدهتر این پانسمانها هستند. هدف اصلی در استفاده از این پانسمانها ایجاد محیط مرطوب مناسب برای ترمیم زخم است
فیلمها: فیلمها ورقههای نازکی حاوی پلییورتان Polyurethane هستند که مقادیر کنترل شدهای از تبخیر از درون آنها صورت میگیرد و با حفظ رطوبت درون زخم محیط مناسبی برای بهبودی زخم ایجاد میکنند. اینها نسبت به باکتریها و مایعات غیرقابل نفوذند. این پانسمانها چون جاذب نیستند در زخمهای ترشحدار کاربرد ندارند. پوششهای فیلم برای زخمهای سوختگی، محل دهندهی گرافت و زخمهای جراحی مناسباند ولی برای زخمهای مزمن چندان مطلوب نیستند.
هیدروژلها
هیدروژلها (Hydrogels) از پلیمرهای آبدوست کربوکسی متیل سلولز یا پلیاتیلن اکساید حاوی مقادیر زیاد آب تشکیل شدهاند. این پانسمانها ممکن است حاوی گلیسرین یا پکتین نیز باشند. اشکال آنها بهصورت ورقهای یا ژلهای غلیظ است. هیدروژلها نسبت به گازها و بخار آب نیمهتراوا هستند. برخی از هیدروژلها ممکن است بهدلیل داشتن پلییورتان خاصیت نیمهجاذب داشته باشند ولی خواص اصلی آنها رطوبتدهی زخم است. اینها برای زخمهای قرمز و تمیز مناسباند. هیدروژلها در زخمهای نکروتیک و برای دبریدمان آنها کاربرد دارند و سبب نرم شدن مواد سیاه و نکروزه میگردند. بهدلیل آبدار بودن پانسمانهای هیدروژل باید مراقب ماسیدگی اطراف زخم باشیم. زخمهای نکروتیک فشاری، زخم بستر و زخمهای دیابتی موارد استفادهی خوبی برای پانسمانهای هیدروژل هستند.
پانسمانهای حاوی کلسیم آلژینات
نوع دیگری از پانسمانهای مدرن، پانسمانهای حاوی کلسیم آلژینات (Calcium alginate) هستند. این پانسمانها از فیبرهای پلیساکاریدی حاوی آلژینیک اسید تشکیل شدهاند که از جلبکهای دریایی تهیه میشوند. اینها خاصیت جذب فراوان آب و ترشحات زخم را دارند و برای زخمهای اگزودایی شدید و متوسط بهکار میروند. این پانسمانها را باید تعویض کرد. پوششهای آلژینات به شکل ورقهای و کلافهای ساخته میشوند
| Design By : Pichak |
