این مراقبت توسط پزشک یا ماما در مراکز بهداشتی درمانی صورت میگیرد و شامل بخشهای زیر است:
مصاحبه و تشکیل یا بررسی پرونده
مصاحبه و تشکیل یا بررسی پرونده شامل پرسش در مورد بخشهای ذیل است:
- مشخصات، نسبت خویشاوندی با همسر
- سابقه بارداری و زایمان قبلی
- بیماری و ناهنجاری اختلالات روانی/همسرآزاری (منظور از همسرآزاری هر رفتار خشن وابسته به جنسیتی است که موجب آسیبشده یا با احتمال آسیب جسمی، روانی و یا رنجش زن همراه گردد. چنین رفتاری میتواند با تهدید، اجبار یا سلب مطلق آزادی و اختیار صورت گرفته و در جمع یا در خفا رخدهد و شامل خشونت جسمی مانند مشت زدن، سیلی زدن و … همچنین خشونت روانی شود. منظور از خشونت روانی رفتار خشونتآمیزی است که شرافت، آبرو و اعتمادبهنفس زن را خدشهدار کند و به صورت انتقاد ناروا، تحقیر، بددهانی و… اعمال میشود.)
- رفتارهای پرخطر: سابقه یا وجود رفتارهایی مانند سابقه زندان، اعتیاد تزریقی، رفتارجنسی پرخطر و محافظت نشده، سابقه تزریق مکرر خون
- اعتباد، مصرف سیگار/ الکل (اعتیاد بیماری بالینی است که خود را با تظاهرات رفتاری، شناختی و فیزیولوژیک نشان میدهد و باعث میشود فرد مصرف مواد را به رفتارهای دیگر ترجیح دهد. برای تشخیص وابستگی به مواد، حداقل وجود سه نشانه از نشانههای زیر لازم است:
- تحمل: که افزایش تدریجی مقدار ماده مصرفی لازم برای دستیابی به علائم مصرف آن ماده است.
- پیدایش علایم ترک در صورت عدم مصرف یا کاهش مقدار مصرف
- مختل شدن فعالیتهای اجتماعی، شغلی و تفریحی
- تداوم مصرف ماده علیرغم آگاهی از عوارض آن
- صرف زمان زیاد جهت تهیه، مصرف و یا بهبودی از عوارض
- تاریخچه پزشکی: سابقه یا ابتلا فعلی به بیماریهای زمینهای (دیابت، صرع، سل کلیوی، آسم، فشارخون بالا، قلبی و … )، اختلالات روانی، بیماری تیروئید، سوء تغذیه، ناهنجاری اسکلتی، عفونت HIV/ ایدز، هپاتیت، اختلال انعقادی، سابقه قبلی سرطان پستان در خانمهای بالای ۲۵ سال و یا سابقه سرطان پستان در افراد درجه یک خانواده مادر (مادر، خواهر، مادربزرگ) و یا لمس توده در پستان توسط خانم، ناهنجاری دستگاه تناسلی، نمایه توده بدنی غیرطبیعی، تالاسمی مینور در خانم و یا همسرش، اختلال ژنتیکی در خانم یا همسرش و یا وجود ناهنجاری در یکی از بستگان درجه یک (پدر، مادر، خواهر، برادر، فرزند)
- تاریخچه بارداری: تعداد بارداری، تعداد زایمان، تعداد سقط، تعداد فرزندان، سوابق بارداری و زایمان قبلی، داشتن فرزند کمتر از ۳ سال، بارداری پنجم و بالاتر
- تاریخچه اجتماعی: سن زیر ۱۸ سال و بالای ۳۵ سال، اعتیاد به مواد مخدر/ داروی مخدر، مصرف الکل، کشیدن سیگار یا سایر دخانیات، رفتارهای پرخطر، همسرآزاری، نسبت خویشاوندی با همسر، شغل سخت و سنگین
معاینات بالینی
معاینات بالینی شامل اندازه گیری قد و وزن، تعیین نمایه توده بدنی، علائم حیاتی و معاینات فیزیکی، معاینه واژن و لگن و معاینه دهان و دندان است:
- علائم حیاتی: فشارخون، درجه حرارت، نبض و تنفس اندازه گیری میشود:
- فشارخون ۹۰/۱۴۰ میلیمتر جیوه و بالاتر “فشارخون بالا” است.
- دمای بدن به میزان ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر “تب” است.
- تعداد طبیعی نبض ، ۶۰ تا ۱۰۰ بار در دقیقه است.
- تعداد طبیعی تنفس ، ۱۶ تا ۲۰ در دقیقه است.
معاینه فیزیکی
معاینه فیزیکی خانم به شرح ذیل انجام میشود:
- بررسی اسکلرا از نظر زردی و ملتحمه چشم از نظر کم خونی
- بررسی پوست از نظر بثورات
- لمس قوام و اندازه غده تیروئید و بررسی ندولهای تیروئید
- سمع قلب و ریه از نظر وجود سوفلها، آریتمی، ویزینگ، رال
- معاینه پستانها از نظر قوام، ظاهر، وجود توده و خروج هر نوع ترشح از پستان در خانمهای بالای ۲۵ سال (معاینه ترجیحاً توسط ماما یا پزشک عمومی زن)
- لمس شکم از نظر بررسی اندازه کبد و طحال و بررسی شکم از نظر وجود اسکار و توده
- بررسی اندامهای تحتانی از نظر وجود ادم و ناهنجاری اسکلتی
- معاینه لگن و واژن: بررسی وضعیت ظاهری لگن از نظر ناهنجاری اسکلتی و تغییر شکلهای محسوس و بررسی عفونتهای شایع زنان و انجام پاپ اسمیر
- معاینه دهان و دندان: دهان و دندان خانم از نظر وجود جرم، پوسیدگی، التهاب لثه، عفونت دندانی و آبسه معاینه میشود. وجود بیماری لثه در دوره بارداری میتواند خطر به دنیاآمدن کودک با وزن کم را افزایش دهد.
- اندازه گیری قد و وزن و تعیین نمایه توده بدنی: وزن و قد مادر را اندازه گیری و با قراردادن در فرمول BMI نمایه توده بدنی را محاسبه میشود.
آزمایشها و بررسی های تکمیلی قبل از بارداری
انجام CBC, BG, Rh, FBS, U/A, U/C (به صورت روتین)، پاپ اسمیر و تیتر آنتی بادی ضدسرخجه بصورت روتین و HBsAg (درصورت نیاز)، HIV و VDRL (در رفتارهای پرخطر)، توصیه میشود.
اگر بیماری خاصی دارید و می خواهید نکات مرتبط با بیماری و بارداری را بدانید مقاله مراقبتهای پیش از بارداری و بیماریهای خاص را تا انتها بخوانید
